Skip to main content

Vilom Shabd (विलोम शब्द)(part 2)


(, )
शब्द
विलोम
शब्द
विलोम
अमृत
विष
अथ
इति
अन्धकार
प्रकाश
अल्पायु
दीर्घायु
अनुराग
विराग
आदि
अंत
आगामी
गत
आग्रह
दुराग्रह
अनुज
अग्रज
आकर्षण
विकर्षण
अधिक
न्यून
आदान
प्रदान
आलस्य
स्फूर्ति
अर्थ
अनर्थ
अपेक्षा
उपेक्षा 
अतिवृष्टि
अनावृष्टि
आदर्श
यथार्थ
आय
व्यय
आहार
निराहार
आविर्भाव
तिरोभाव
आमिष
निरामिष
अभिज्ञ
अनभिज्ञ
आजादी
गुलामी
अनुकूल
प्रतिकूल
आर्द्र
शुष्क
अल्प
अधिक
अनिवार्य
वैकल्पिक
अमृत
विष
अगम
सुगम
अभिमान
नम्रता
आकाश
पाताल
आशा
निराशा
अनुग्रह
विग्रह
अपमान
सम्मान
आश्रित
निराश्रित
अनुज
अग्रज
अरुचि
रुचि
आदि
अंत
आदान
प्रदान
आरंभ
अंत
आय
व्यय
अर्वाचीन
प्राचीन
अवनति
उन्नति
आदर
अनादर
आयात
निर्यात
अनुपस्थित
उपस्थित
आलस्य
स्फूर्ति
अतिवृष्टि
अनावृष्टि
आस्तिक
नास्तिक
आलस्य
स्फूर्ति
आदर्श
यथार्थ
अच्छा
बुरा
अच्छा
सुन्दर
अजीब
अनोखा
अक्सर
कभी कभार
अनुमति देना
मना करना
अमावस्या
पूर्णिमा
अस्त
उदय
अनुलोम
प्रतिलोम
अनुरक्ति
विरक्ति
अमर
मर्त्य
अग़्नि
जल
अल्पसंख्यक
बहुसंख्यक
आधुनिक
बहुसंख्यक
आधुनिक
प्राचीन
आगामी
विगत
आचार
अनाचार
आत्मा
पपरमात्मा
आदान
प्रदान
आयात
निर्यात
आकाश
पाताल
आग्रह
अनाग्रह
आकीर्ण
विकीर्ण
आधार
आधेय
आसक्त
अनासक्त
आभ्यन्तर
बाह्म
अतिथि
आतिथेय
आदत्त
प्रदत्त
आना
जाना
आवाहन
विसर्जन
अदोष
सदोष
अनाथ
सनाथ
अनुरक्ति
विरक्ति
अराग
सुराग
अस्वस्थ
स्वस्थ
अगला
पिछला
अवनि
अम्बर
अनाहूत
आहूत
अतुकान्त
तुकान्त
अत्यधिक
अत्यल्प
अधः
उपरि
अधुनातन
पुरातन
अनुग्रह
विग्रह
अर्पित
गृहीत
अर्जन
वर्जन
अपेक्षा
उपेक्षा
अधम
उत्तम
अंगीकार
अस्वीकार
अज्ञ
विज्ञ
अघ
अनघ
अकाल
सुकाल
अर्थी
प्रत्यर्थी
अनैक्य
ऐक्य
अंत
अनंत
अचर
चर
अर्वाचीन
प्राचीन
आवश्यक
अनावश्यक
आधुनिक
प्राचीन
आदि
अनादि
आगत
अनागत
आश्रित
निराश्रित
आरोह
अवरोह
आवृत
अनावृत
आस्था
अनास्था
आकुंचन
प्रसारण
अवर
प्रवर
अकाम
सुकाम
अन्तरंग
बहिरंग
अर्पण
ग्रहण
अवनति
उन्नति
अति
अल्प
अनेकता
एकता
अनित्य
नित्य
अतल
वितल
अधिकारी
अनाधिकारी
अंतर्मुखी
वहिर्मुखी
अश्रु
हास
अभिज्ञ
अनभिज्ञ
अग्र
पश्च
अपमान
सम्मान
अथ
इति
अन्तर्द्वन्द्व
बहिर्द्वन्द्ध
अपना
पराया
अनेक
एक
अवनत
उन्न्त
अजेय
जेय
अदेय
देय
आशा
निराशा
आग्रही
दुराग्रही
आतुर
अनातुर
आकर्षण
विकर्षण
आधार
निराधार
आच्छादित
अनाच्छादित
आभ्यन्तर
बाह्रय
आगम
लोप
आगामी
विगत
आदिष्ट
निषिद्ध
आलोक
अंधकार
(, )
शब्द
विलोम
शब्द
विलोम
इच्छा
अनिच्छा
इष्ट
अनिष्ट
ईद
मुहर्रम
ईश्वर
जीव
इच्छित
अनिच्छित
इहलोक
परलोक
इति
अथ
इसका
उसका
ईषत
प्रचुर
इकट्ठा
अलग
ईश
अनीश
(, ,)
शब्द
विलोम
शब्द
विलोम
उदात्त
अनुदात्त
उधार
नकद
उन्नति
अवनति
उदघाटन
समापन
उन्मीलन
निमीलन
उत्तरायण
दक्षिणायन
उर्ध्व
निम्न
उऋण
ऋण
उन्मुख
विमुख
उद्यम
निरुद्यम
उपस्थित
अनुपस्थित
उर्ध्व
अधो
ऊपर
नीचे
उत्तीर्ण
अनुत्तीर्ण
उपचार
अपचार
उपमेय
अनुपमेय
उपमा
अनुपमा
उपाय
निरुपाय
उपयोग
दुरूपयोग
उत्तम
अधम
उग्र
सौम्य
उपसर्ग
प्रत्यय
उर्ध्वगामी
अधोगामी
ऊँच
नीच
उपकार
अपकार
उदार
अनुदार
उदय
अस्त
उत्तीर्ण
अनुत्तीर्ण
उधार
नकद
उत्थान
पतन
उत्कर्ष
अपकर्ष
उत्तर
दक्षिण
उद्यमी
आलसी
उर्वर
ऊसर
उत्तम
अधम
उपसर्ग
प्रत्यय
उदार
कृपण
उत्कृष्ट
निकृष्ट
उपयोग
दुरूपयोग
उत्कर्ष
अपकर्ष
उत्साह
निरुसाह
उद्यमी
निरुद्यम
उपयुक्त
अनुपयुक्त
उच्च
निम्र
उद्धत
विनीत
उदयाचल
उस्ताचल
उत्तरायण
दक्षिणायन
उधार
नकद
उपभुक्त
अनुपभुक्त
( , )
शब्द
विलोम
शब्द
विलोम
एड़ी
चोटी
एेतिहासिक
अनैतिहासिक
एकता
अनेकता
एकत्र
विकीर्ण
एक
अनेक
ऐसा
वैसा
एकल
बहुल
ऐहिक
पारलौकिक
ऐश्वर्य
अनैश्वर्य
एकाग्र
चंचल
ऐक्य
अनैक्य
( , )
शब्द
विलोम
ओजस्वी
निस्तेज
औपचारिक
अनौपचारिक
औचित्य
अनौचित्य
औपन्यासिक
अनौपन्यासिक
()
शब्द
विलोम
शब्द
विलोम
कल
आज
क्रम
व्यक्तिक्रम
कनीय
वरीय
कार्य
अकार्य
कठिन
सरल
क्रूर
अक्रूर
कुकृति
सुकृति
कलुष
निष्कलुष
कुख्यात
विख्यात
कनिष्ठ
ज्येष्ठ
कपूत
सपूत
कृष्ण
शुक्ल
कुसुम
वज्र
कलंक
निष्कलंक
कदाचार
सदाचार
कर्कश
सुशील
कसूरवार
बेकसूर
कटु
मधुर
क्रिया
प्रतिक्रिया
कृतज्ञ
कृतघ्न
कड़वा
मीठा
क्रुद्ध
शान्त
क्रय
विक्रय
कर्म
निष्कर्म
कीर्ति
अपकीर्ति
कुरूप
सुरूप
करुण
निष्ठुर
कायर
निडर
क्रूर
अक्रूर
कृत्रिम
प्रकृत
कर्मण्य
अकर्मण्य
कोप
कृपा
कठोर
कोमल
कृष्ण
शुक्ल
कनिष्ठ
ज्येष्ठ
कपटी
निष्कपट
कुटिल
सरल
क्रोध
क्षमा
कृपण
दाता
कर्मठ
अकर्ममण्य
( )
शब्द
विलोम
शब्द
विलोम
खिलना
मुरझाना
खुशी
दुख
खेद
प्रसन्नता
ख्यात
कुख्यात
खगोल
भूगोल
खुला
बन्द
खंडन
मंडन
खल
सज्जन
खाद्य
अखाद्य
खीझना
रीझना
खरा
खोटा
( )
शब्द
विलोम
शब्द
विलोम
गोचर
अगोचर
गमन
आगमन
गद्य
पद्य
ग्राम्य
नगर
गम्भीर
वाचाल
गृहीत
त्यक्त
गणतन्त्र
राजतन्त्र
गृही
त्यागी
गेय
अगेय
गर्मी
सर्दी
गीला
सूखा
गहरा
छिछला
गुण
दोष
गरीब
अमीर
गुप्त
प्रकट
गुरु
शिष्य
ग्रस्त
मुक्त
ग्राह्य
त्याज्य
गगन
पृथ्वी
गरल
सुधा
गृहस्थ
संन्यासी
गत
आगत
गुण
दोष
गमन
आगमन
( )
शब्द
विलोम
घर
बाहर
घृणा
प्रेम
घात
प्रतिघात
घरेलू
बाहरी
घटना
बढ़ना
घन
तरल
( , )
शब्द
विलोम
शब्द
विलोम
चर
अचर
चाह
अनचाह
चोर
साधु
चिन्मय
जड़
चल
अचल
चीर
साधु
चिरन्तन
नश्वर
चेतन
अचेतन
चढाव
उतार
चंचल
स्थिर
चतुर
मूढ़
चिर
अचिर
छाँह
धूप
छली
निश्छल
छूत
अछूत
(, )
शब्द
विलोम
शब्द
विलोम
जीवन
मरण
जड़
चेतन
जंगम
स्थावर
जटिल
सरस
जय
पराजय
जन्म
मृत्यु
ज्येष्ठ
कनिष्ठ
जागरण
निद्रा
ज्योति
तम
जल
स्थल
जीवित
मृत
जातीय
विजातीय
ज्वार
भाटा
जल्द
देर
ज्योतिर्मय
तमोमय
जागृति
सुषुप्ति
जोड़
घटाव
जेय
अजेय
जीत
हार
जवानी
बुढ़ापा
जाग्रत
सुषुप्त
जाड़ा
गर्मी
जंगम
स्थावर
जाति
कुजाति
झूठ
सच
झोपड़ी
महल
( , )
शब्द
विलोम
शब्द
विलोम
तुच्छ
महान
ताप
शीत
तम
आलोक
तीव्र
मन्द
तुच्छ
महान्
तिमिर
प्रकाश
तामसिक
सात्त्विक
तुकान्त
अतुकान्त
तरल
ठोस
ताना
भरनी
तारीफ
शिकायत
तरुण
वृद्ध
तृषा
तृप्ति
तृष्णा
वितृष्णा
तिक्त
मधुर
तीक्ष्ण
कुंठित
त्याज्य
ग्राह्य
तुल
अतुल
तृप्त
अतृप्त
थलचर
जलचर
थोड़ा
बहुत
थोक
फुटकर
( )
शब्द
विलोम
शब्द
विलोम
दिवा
रात्रि
देय
अदेय
दीर्घकाय
कृशकाय
दूषित
स्वच्छ
दुर्बल
सबल
दक्षिण
वाम
दाता
याचक
दिन
रात
देव
दानव
दुराचारी
सदाचारी
दुष्ट
सज्जन
दास
स्वामी
दोषी
निर्दोषी
दानी
कंजूस
दुरुप्रयोग
सदुप्रयोग
दुर्जन
सज्जन
दयालु
निर्दय
दुर्दान्त
शांत
दानव
देव
दुर्गन्ध
सुगन्ध
दिन
रात
दीर्घकाय
कृशकाय
दाता
सूम
दक्षिण
वाम
दृढ
विचलित
दुर्बल
सबल
दूषित
स्वच्छ
दुराशय
सदाशय
देय
अदेय
दिवा
रात्रि
दृश्य
अदृश्य
दुःशील
सुशील
दोष
गुण
( )
शब्द
विलोम
शब्द
विलोम
धनी
निर्धन
ध्वंस
निर्माण
धर्म
अधर्म
धीर
अधीर
धूप
छाँव
धनी
निर्धन
धरा
गगन
धृष्ट
विनीत
()
शब्द
विलोम
शब्द
विलोम
नूतन
पुरातन
नकली
असली
निर्माण
विनाश
निकट
दूर
निरक्षर
साक्षर
न्यून
अधिक
निन्दा
स्तुति
नागरिक
ग्रामीण
निर्मल
मलिन
निरामिष
सामिष
निर्लज्ज
सलज्ज
निर्दोष
सदोष
नगर
ग्राम
निर्दय
सदय
निष्काम
सकाम
निन्द्य
वन्द्य
नख
शिख
निषिद्ध
विहित
निद्रा
जागरण
निराकार
साकार
निश्छल
छली
नमक हराम
नमक हलाल
निषेध
विधि
निश्चेष्ट
सचेष्ट
नर
नारी
नैसर्गिक
कृत्रिम
नगद
उधार
नीरस
सरस
निर्गुण
सगुन
निर्जीव
सजीव
न्याय
अन्याय
नाम
अनाम
निरर्थक
सार्थक
नेक
बद
नैतिक
अनैतिक
निराशा
आशा
नया
पुराना
नित्य
अनित्य
नश्वर
शाश्वत
निर्दोष
सदोष
निन्दा
स्तुति
निरक्षर
साक्षर
निडर
कायर
नरक
स्वर्ग
निर्धन
धनी
नकल
असल
नास्तिक
आस्तिक
नकरात्मक
सकरात्मक
नेकी
बदी

For part 3 of the  विलोम शब्द click here.

Comments

Popular posts from this blog

Geomorphology: Mountains

NOTE: Magma is molten rock below Earth's crust. Lava is magma that has reached the earth's surface. A mountain is a large landform that stretches above the surrounding land in a limited area, usually in the form of a peak. Types of mountains: 1. Fold Mountains: They are formed when two continental plates or one continental and one oceanic plate move towards each other at a convergent plate boundary. When the two plates collide the sedimentary deposits along the edges of Continental plates are forced to fold and hence folded mountains are formed. e.g. Himalyas. 2. Block mountains: They are formed due to faulting. They are not true mountains as they are formed by differential settlement of land mass. There is no actual upliftment taking place as in case of fold mountains. Middle part of any land mass gets  lowered resulting into relatively raising of adjoining landmasses or Lowering of landmasses on either sides resulting into relatively raising of middle landmass. ...
Universe and the Earth: Universe consists of millions of Galaxies. Galaxy is a gravitationally bound system of solar systems, stars, stellar remnants, interstellar gas, dust and dark matter. The name of our Galaxy is Milky Way Galaxy. Age of Universe is said to be 13.7 billion years. Structure of Universe: 1. Galaxy: Large group of many Solar Systems. On basis of shape there are 3 type of galaxies:  i. Spiral  ii. Elliptical  iii. Irregular. 2. Solar System: Solar system is the collection of 8 planets, asteroids, kuiper belt, dwarf planets, meteoroids, comets and interplanetary dust with Sun at the centre. There are mainly 3 theories regarding origin of Universe: 1. Big bang theory: It was proposed by George Lemaitre. According to this theory the Universe is formed due to the expansion of a hot, condensed single point called 'point of Singularity'. Initially the Universe permeated energy. Some of this energy is transformed into particles like Hydroge...

Geomorphology

Geo means earth, morpho means form, and logy means description. So Geomorphology is the study of earth, its landforms and various process, forces responsible for their formation. Based on the region of action these forces are classified into 2 types- Endogenetic and Exogenetic Forces. 1. Endogenetic forces act inside the Earth's crust. Objective of these forces is to create relief features on Earth's crust. It is further divided into Diastrophic and Sudden Forces. Diastrophic forces act slowly and are of 2 types- Epeirogenic forces and Orogenic forces. Epeirogenic forces are related to Continent. They act in vertical direction. This causes upliftment or subsidence of continent. Orogenic forces are related to mountains. They act in horizontal direction and can be tensile, compressive and shear. In Tensile forces plates move away from each other. In compressive forces plates move towards each other. In Shear forces plates slides past each other. Sudden forces act sudden...